Sortowanie śmieci - czy to trudne? Nie!
Dlaczego nie segregujemy odpadów?
Od 1 lipca 2017 roku obowiązują w Polsce przepisy, które określają nowe zasady segregacji odpadów. Od tej pory śmieci będą rozdzielane na minimum trzy frakcje: papier, szkło (bezbarwne i kolorowe) oraz plastik i metal. Ponadto pojawią się kontenery na odpady organiczne (bio).

Obowiązujące prawo nie nakłada jednak obowiązku sortowania śmieci, nadal możliwe jest wyrzucanie odpadów zmieszanych. Niestety, wiele osób rezygnuje więc z segregowania. Rozdzielanie odpadów to jedna z najprostszych czynności, która może istotnie wpłynąć na otaczające nas środowisko. Dlaczego więc tego unikamy, jak prawidłowo sortować odpady i dlaczego warto to robić? Odpowiedzi znajdziecie w poniższym tekście. 

Obowiązujące przepisy mają za zadanie nie tylko regulację i ujednolicenie zasad postępowania z odpadami. Ich celem jest przede wszystkim zachęcenie producentów oraz handlowców do wprowadzenia zmian w gospodarowaniu odpadami i przekonanie nas o konieczności segregacji. Aby sytuacja związana z odpadami zmieniła się, konieczna jest jednak zmiana nawyków oraz zrozumienie idei segregowania śmieci i recyklingu. Na razie poddawana recyklingowi jest ok. ¼ odpadów, a docelowo, do roku 2020 ma być to połowa. 

Dlaczego warto segregować odpady?
W naszym kraju około 70% odpadów trafia na wysypiska - to ogromna ilość śmieci, która w cudowny sposób nie zniknie. Zwykle, wyrzucając worek ze śmieciami, nie przywiązujemy zupełnie wagi do tego, co się z nimi stanie. Uznajemy, że skoro płacimy za wywóz odpadów, ten problem nas nie dotyczy. Jest to błędne myślenie, ponieważ wysypiska, na które trafiają nasze domowe odpady, mają ogromny wpływ na środowisko, a co za tym idzie – również i na nasze zdrowie. Składowiska emitują do atmosfery wiele szkodliwych dla zdrowia związków, są także przyczyną pogarszania się jakości wód powierzchniowych i gruntowych. W interesie każdego z nas jest, by ilość odpadów trafiających na wysypiska sukcesywnie się zmniejszała. 

Segregowanie śmieci i ich powtórne wykorzystanie ma także aspekt finansowy – zmniejszenie ilości odpadów na wysypiskach wpłynie na koszty ich utrzymania, co może przełożyć się na obniżenie cen za wywóz i składowanie. Z tego powodu w większości miast opłaty za odpady segregowane są niższe. Warto więc włożyć nieco wysiłku, aby płacić niższe rachunki za wywożenie śmieci. 

Oddzielanie odpadków ma również bardzo ważny wpływ na gospodarkę. Wiąże się bowiem bezpośrednio z koniecznością powstawania sortowni, które zajmują się ostatecznym segregowaniem i sprzedażą odpadów do powtórnego wykorzystania. Trzeba także pamiętać, że przetwarzanie surowców wtórnych wiąże się z obniżeniem zużycia energii, materiałów i wody wykorzystywanych w produkcji, co również wpływa korzystnie na środowisko. Papier z recyclingu nie wymaga ponownego ścięcia drzewa, a na produkcję przetworzonego plastiku nie potrzeba kolejnych baryłek ropy naftowej. 

Recykling to również bardzo duże oszczędności surowców naturalnych, np. odzyskanie 1 tony papieru to oszczędność ponad 26 tysięcy litrów wody, produkcja plastiku z odpadów zużywa 60% mniej energii w porównaniu z produkcją tradycyjną. To ogromne ilości energii i zasobów! 

Dlaczego nie chcemy segregować śmieci?
W naszym społeczeństwie panuje błędne przekonanie, że odpady segregowane podobnie jak wszystkie inne trafiają na wysypiska śmieci. Po co więc segregować odpady, skoro i tak wszystkie trafiają w to samo miejsce? To nieprawda! Odpady, takie jak szkło, plastik, metal czy papier, trafiają do sortowni, gdzie są ostatecznie grupowane, a następnie sprzedawane producentom, którzy wykorzystują je ponownie w produkcji. W naszym kraju powstaje coraz większa ilość sortowni, co również zwiększa możliwości recyklingu. W 2006 r. tego typu firm było na terenie całego kraju około 40, obecnie – kilkaset, i wciąż powstają nowe. 

Kolejnym powodem niesegregowania odpadów jest przekonanie, że nie ma to większego znaczenia, bowiem jedna osoba, która nie segreguje odpadów, nie wniesie żadnej różnicy. Problem jednak w tym, że w ten sposób myśli duża liczba osób, co stanowi już znaczną różnicę. Wiele ludzi ma wątpliwości, czy segregowanie śmieci wpływa w jakikolwiek sposób na środowisko. Być może powodem jest fakt, że większość osób nigdy nie widziała wysypiska śmieci i nie wie, jak tego typu miejsca oddziałują na otaczające środowisko naturalne. 

Następną przyczyną niesegregowania odpadów jest przekonanie o braku korzyści wynikających z tego typu działań. Wiele osób uważa, że różnica w opłatach za wywóz odpadów zmieszanych i segregowanych jest zbyt mała, aby było to dla nich opłacalne. Trzeba jednak pamiętać, że korzyści z segregowania śmieci to nie tylko kwestia finansowa, ale także problem czystości powietrza, gleby i wody, a w konsekwencji – także wpływ na zdrowie. 

Powodem rezygnacji z możliwości recyklingu jest także kłopotliwość samej segregacji. Wiele osób twierdzi, że nie ma w domu warunków do segregacji, bo wiąże się to bowiem z posiadaniem kilku pojemników na odpady. Nie wszyscy potrafią też właściwie zaklasyfikować konkretne przedmioty do właściwej grupy. Jednak świadomość na temat tego, co i jak segregować, stale rośnie. Prowadzone są akcje edukacyjne przez gminy, które w przystępny sposób przekazują wiedzę o tym, co można sortować i jak to łatwo zrobić. 

Coraz częściej powodem rezygnacji z segregowania jest także przekonanie, że obecnie większość odpadów to przedmioty szybko rozkładające się. Przyczyną takiego myślenia jest nadużywanie przez producentów słowa „biodegradowalny”. Informację o wykorzystaniu surowców, które mają ulegać szybkiej degradacji, można znaleźć na coraz większej ilości produktów. Niestety informacje takie zwykle mają mało wspólnego z rzeczywistością. Często są to produkty tylko częściowo wyprodukowane z surowców biodegradowalnych lub, by uległy biodegradacji, potrzebują specjalnego przygotowania, a do tego wymagane jest sortowanie.

Segregowanie i odzyskiwanie
Segregowanie odpadów wiąże się bezpośrednio z ich późniejszym odzyskiwaniem i powtórnym wykorzystaniem, czyli recyklingiem. Odpady często służą do produkcji przedmiotów, których używamy na co dzień. Odzyskany papier używany jest do produkcji opakowań na jajka, ekologicznego papieru, banknotów, filtrów do kawy czy sprzętu medycznego, takiego jak maseczki chirurgiczne, fartuchy, bandaże. Szkło służy do powtórnego wytwarzania pojemników szklanych – butelek, słoików, do produkcji ceramiki łazienkowej, blatów czy różnego rodzaju izolacji. Plastik jest powtórnie wykorzystywany w największym stopniu, można go spożytkować w produkcji każdego plastikowego przedmiotu – folii, opakowań, zabawek, ogrodzeń, a nawet płyt izolacyjnych czy olejów opałowych. Wśród metali najczęściej przetwarzanym surowcem jest aluminium, które wykorzystuje się do produkcji puszek i opakowań, również recyklingowi podlega również stal, jej powtórne wykorzystanie to bardzo duże oszczędności w zużyciu energii, a także mniejsza emisja gazów cieplarnianych. 

Jak prawidłowo segregować?
Segregacja odpadów nie musi się wiązać z posiadaniem kilku pojemników. Warto rozpocząć od oddzielenia odpadków organicznych od pozostałych. Do osobnego pojemnika wyrzucamy więc wszystkie tzw. bioodpady – obierki, niezjedzone warzywa, owoce, skorupki jajek, torebki herbaty czy resztki żywności bez opakowań. Te odpadki można następnie wykorzystać jako kompost, jeśli posiadamy ogród czy działkę. Oddzielenie bioodpadów od pozostałych śmieci bardzo ułatwi dalszą segregację. Odpady bio wrzucamy do pojemnika brązowego. A co z innymi odpadami? Sprawdźmy!

Papier – pojemnik niebieski. Do pojemników na papier możemy wrzucać wszelkie opakowania papierowe i kartonowe, niezależnie od tego, czy są one zadrukowane, czy nie, także gazety, zeszyty czy zniszczone książki. Do odpadów papierowych nie zaliczają się natomiast kartony po mleku i sokach, pieluchy, artykuły higieniczne i papier zatłuszczony, który nie nadaje się do powtórnego wykorzystania.

Plastik – pojemnik żółty. Odpady, które możemy wrzucać do pojemników na plastik, to butelki po napojach, torby i reklamówki, puste opakowania po środkach czystości i produktach spożywczych. Nie można natomiast do odpadków takich wrzucać butelek po olejach i różnych produktach garmażeryjnych, jeśli nie zostały wcześniej umyte. A także po olejach samochodowych.

Metalrazem z plastikiem. Odpady metalowe to nakrętki od butelek i słoików, kapsle, puszki po napojach, folia aluminiowa. Do pojemników na metal nie wrzucamy puszek po farbach i baterii, a także opakowań po lekach. 

Szkło – pojemnik zielony i biały. Do pojemników ze szkłem wrzucamy butelki i słoiki, bez nakrętek i szklane opakowania po kosmetykach. Do odpadków tego typu nie zaliczają się żarówki, ceramika i szkło żaroodporne. 

Odpowiednie gospodarowanie odpadami sprzyja nie tylko środowisku, ale także naszemu zdrowiu, zapewnia również wiele oszczędności w zużyciu zasobów naturalnych. Warto więc poświęcić nieco czasu i energii na segregowanie odpadów. Sortowanie śmieci jest dobrowolne, jest jednak jednym z najprostszych sposobów dbania o środowisko naturalne. 

Konsultacja merytoryczna

mgr Magdalena Zarębska-Węgrzyn, autor programów edukacji ekologicznej realizowanych w szkołach, prowadzi KID'S LAB - laboratoria przyrodnicze dla dzieci.